A+ Plus Ders 8 Genişleme Yuvaları

Egitim Dökümanları


DERS 8: GENİŞLEME YUVALARI
Ders sonunda yapabilecekleriniz:
-Genişleme veri yollarını (expansion bus) açıklamak.

I. GENİŞLEME VERİ YOLLARI
Genişleme yuvaları (expansion buses ve expansion slots) bilgisayarın içindeki ana kartına
değişik aygıtları bağlamak için kullanılır. Genişleme veri yolları (yuvalar) aygıtlarla
bilgisayar arasında veri iletişimi sağlar.
A. ISA (INDUSTRY STANDARD ARCHİTECTURE)
1980’li yıllarda geliştirilen IBM PC için geliştirilmiş bir sistemdir. Ana kart üzerindeki ISA
yuvaları (slot) network kartı, ekran kartı gibi aygıtların bilgisayara bağlanmasını sağlar. Hızı
ve kapasitesi nedeniyle günümüzde kullanılmamaktadır.
B. MCA (MİCRO CHANNEL ARCHİTECTURE)
MCA, IBM tarafından geliştirilmiştir. MCA otomatik kuruluma olanak vermesine karşın,
günümüzde artık kullanılmamaktadır.
C. EISA (Enhanced ISA)
EISA, 32-bit ve 8 MHz hızındadır.
D. PCI (Peripheral Component Interconnect)
ISA’nın sınırlamalarını aşmış yeni bir teknolojidir. 32-bir veri iletişimini 33 MHz hızında
yapar. Günümüzde yaygın olarak kullanılmaktadır.
E. AGP (Accelerated Graphics Port)
PCI genellikle network kartları, ses kartları ve SCSI adaptörleri için kullanılır. Özellikle
grafik kartı için AGP yuvası geliştirilmiştir.
F. USB (Universal Serial Bus)
USB yeni bir teknolojidir. Özellikle klavye, fare gibi hemen takılan aygıtlar için
geliştirilmiştir. 1.5 Mbps hızındadır.
II. GENİŞLEME YUVALARINI YAPILANDIRMAK
Dış (external) aygıtlar sisteme takıldıklarında otomatik olarak çalışabilirler ya da I/O adresi,
IRQ ve DMA gibi bazı ayarların yapılması gerekir.

A. I/O ADRESLERİ
I/O adresi aygıtın CPU tarafından bilinen adresidir. Böylece bu adreslere gönderilen komutlar
bu aygıtı ilgilendirecektir.
A+
Örnek:
3F8h-3FFh adresi COM1 için kullanılır.
I/O adresleri otomatik olarak aygıtlara atanırlar. Özellikle Plug-and-Play sistemlerde bu
işlemler mükemmel şekilde yapılır. Bir aygıt içinde manuel olarak bir adres ayarlaması
yapmak gerekirse o jumperlar, switchler ya da yazılım kullanılarak yapılır.

B. IRQ
I/O adresi iletişimi sağlar, ancak birden çok aygıtın aynı anda bir aygıtı kullanması
durumunda ne olacak? İşte bir aygıtla iletişimi kontrolüne interruption denir ve IRQ olarak
bilinen değerlerle aygıt CPU tarafından kontrol edilir.
Tablo: IRQ değerleri.
IRQ İşlevi Değişiklik Durumu
IRQ 0 System Timer
IRQ 1 Keyboard Kontrolü
IRQ 2/9 Kullanılabilir Evet
IRQ 3 Com2, Com4 Genellikle
IRQ 4 Com1, Com3 Genellikle
IRQ 5 LPT2 Genellikle
IRQ 6 Disket sürücü
IRQ 7 LPT 1 Genellikle
IRQ 8 Clock
IRQ 10 Kullanılabilir Evet
IRQ 11 SCSI/Kullanılabilir Evet
IRQ 12 Kullanılabilir Evet
IRQ 13 Matematik işlemci
IRQ 14 Birincil IDE Kontrol Birimi
IRQ 15 İkincil IDE Kontrol Birimi Genellikle
IRQ ayarlarları da I/O adresleri gibi otomatik olarak düzenlenir. Manuel olarak ayarlamak
gerektiğinde genellikle işletim sistemlerinin programları kullanılır.
C. DMA (DİRECT MEMORY ACCESS)
CPU’nun çok sayıda veriyi bileşenler arasında transfer etmesi gerekir. DMA yongasının amacı
veri taşımaktır. Örneğin RAM ile disket sürücü arasında veri taşımak gibi.
Bütün aygıtlar veri transferinde DMA kullanmazlar. Ses kartları ve bası SCSI kartlar
kullanırlar. DMA kanalları da aynı IRQ değerleri gibi düzenlenirler.
DMA Kanal İşlevi
0 Kullanılabilir.
1 Kullanılabilir.
2 Disket sürücü kontrol birimi.
3 Kullanılabilir.
4 Birinci DMA kontrol birimi.
A+
5 İkinci ses kartı.
6 SCSI / Kullanılabilir.
7 Kullanılabilir.
DMA ve IRQ sistemleri aynı şekilde çalışırlar. Bilgisayar önce IRQ çakışması varsa onu
algılar. Eğer IRQ’de bir sorun yoksa o zaman DMA’yı kullanır.
D. COM PORTLAR.
Seri ve paralel olarak adlandırılan adresler için yapılan düzenlemelere port denir. Seri aygıtlar
için COM portlar, paralel aygıtlar için de LPT portlar vardır. Portların amacı kendisi takılan
aygıtların kullanımını kolaylaştırmaktır.
Port I/O Adresi IRQ
COM1 3F8 4
COM2 2F8 3
COM3 3E8 4
COM4 2E8 3
LPT1 378 7
LPT2 278 5
III. SORULAR
1. If two of non-PCI devices try to use same I/O address?
Yanıt: Computer will lock up.
2. Under what condition you install a modem using COM3.
Yanıt: If the first modem using COM1,
3. What is the purpose of I/O addresses?
Yanıt: CPU uses the unique address for communicating with devices.
4. What is the purpose of DMA chip?
Yanıt: To move data. It cary out all the data from peripherals to RAM and vice versa.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.